در ده سال گذشته، رگولاتورهاي سراسر جهان، مجوزهاي متعددي را براي سرويس‌هاي بي‌سيم باند وسيع (BWA) صادر کرده‌اند. اين مجوزها، يا فقط شامل فناوري خاصي چون WiMAX هستند، يا اينكه نوع فناوري بي‌‌سيم را به انتخاب اپراتور مي‌‌گذارند. هر چند الگوهايي که در سراسر دنيا براي مجوزدهي به کار مي‌رود، يکسان نيست و قيمت طيف هم از بازاري به بازار ديگر متفاوت است، اما با توجه به اعلام مزايده WiMax از سوي سازمان تنظيم مقررات کشورمان، مطالعه‌‌ اين تجربيات  براي ايرانيان علاقمند به فناوري هاي بي‌سيم باند وسيع خالي از فايده نيست.

مقدمه
باندهاي فرکانسي GHz2.3 (به طور دقيق گسترة 2400-2300 مگاهرتز)، GHz2.5 (گسترة 2690-2500 مگاهرتز) و نيز GHz3.5 (گسترة 3600-3400 مگاهرتز) متداول‌‌ترين باندهاي فرکانسي براي فناوري‌‌هاي بي‌‌سيم باند وسيع هستند. با اعلام استانداردهاي نهايي WiMAX ثابت و سيار، رگولاتورهاي بيشتري، اين طيف‌‌ها را بر اساس آن، براي ارائة سرويس به مزايده گذاشته‌اند. از اين‌‌رو در اين مطلب، وضعيت تعدادي از کشورهاي منتخب هر قاره را در واگذاري مجوز براي اين باندها بررسي کرده‌‌ايم.

الف- آمريکاايالات متحده
در سال 1997، کميتة ارتباطات فدرال (FCC)، مزايدة مجوزهاي منطقه‌اي باند GHz2.3 را در بلوک‌هاي 5 و 10مگاهرتزي برگزار کرد. مجوزها هم براي شهرهاي کوچک و هم نواحي بزرگ در ايالات متحده فروخته شدند. شرکت Bellsouth حدود 1.2 ميليون دلار براي به‌‌دست آوردن مجوز ناحية پوشش ‌دهندة جمعيت 40ميليون نفري در جنوب شرقي آمريکا پرداخت. سال 1996 نيز FCC مزايده‌‌اي را براي 493 مجوز که شامل 78 مگاهرتز در گسترة فرکانسي MHz2680-2150، جهت سرويس MMDS بود، برگزار کرد. هم‌اکنون طيف GHz2.5، دوباره براي استفادة WiMAX سيار، تخصيص يافته است.

کانادا
سال‌‌هاي 2004 و 2005، بيش از 30 شرکت، در باندهاي 2.3 و 3.5 گيگاهرتز در بلوک‌هاي 25، 30 و 50 مگاهرتزي، مجوزهاي منطقه‌اي را گرفتند. از بيش از 200 بلوک فرکانسي که به مزايده گذاشته شده بودند، شرکت Bell Canada بيشترين تعداد مجوز را خريد. مثلاً يکي از مجوزها که MHz50 در باند GHz2.5 بود و 771 هزار نفر را در ايالت کبک تحت پوشش داشت، به قيمت 750 هزار دلار آمريکا خريداري شد.

برزيل
در مزايدة 2003، 3 مجوز منطقه‌اي در باند GHz3.5 به Embrutel فروخته شد. هر مجوز، شامل MHz21 بود و مجموعاً 177 ميليون نفر را پوشش مي‌داد. متوسط قيمت هر مجوز 958 هزار دلار آمريکا بود.

کلمبيا
سال 2005، وزارت ارتباطات كلمبيا، با عرضة 3 مجوز ملي براي طيف GHz3.5، ورود به بازار اين فناوري را تسريع کرد. اين مجوزها که فقط به اپراتورهاي بخش ارتباطات راه دور واگذار شد‌ند، تا 10 سال اعتبار دارند و هر اپراتور با پرداخت سالانه 1.8 ميليون دلار، MHz42 از اين باند فركانسي را در اختيار گرفته‌ است. ماه دسامبر 2006، 55 مجوز واگذاري طيف GHz3.5، با تخصيص MHz28 از پهناي باند، در 32 منطقه و به 8 شرکت واگذار شد. جالب است که اپراتورهاي تلويزيوني (مانند اپراتور Cable Union، با خريد 19 مجوز) بيشترين تعداد مجوز را کسب کردند که نشان مي‌دهد، فناوري WiMAX مي‌تواند نقايصي را که در عرضة خدمات تلويزيوني از طريق باند وسيع و صدا وجود دارد، جبران کند.

ب-اروپاانگلستان
 سال 2003، ادارة ارتباطات (ofcom)، مجوزهايي شامل پهناي باند MHz40 در باند GHz3.5 را به مزايده گذاشت. مثلاً Poundradio حدود 3.2 ميليون دلار براي مجوز شهر 7ميليوني لندن پرداخت.

آلمان
آژانس شبکة فدرال (Boundesnetzagentur)، مجوز GHz3.5 را هم به صورت ملي و هم منطقه‌اي به صورت زوج کانال‌هاي MHz21، در پايان سال 2006 به مزايده گذاشت. قيمت پاية حق ليسانس سراسري که اجازة پوشش و ايجاد دسترسي براي 82 ميليون را مي‌داد، حدود 27.1 ميليون دلار بود و 3 شرکتDBD ،Inquam broadband  و Clearwire مجوز ملي را گرفتند. در مجوزهاي منطقه‌اي (Regional) نيز، قيمت پايه براي حق ليسانس، حدود 3.3 ميليون دلار بود.

سوييس
در ژوئن 2006، کميتة مخابرات فدرال (Comcom) به شرکت Swisscom Mobile، مجوزي در باند GHz3.5 شامل دو بلوک MHz21، به صورت ملي و به قيمت 4.9 ميليون دلار واگذار کرد. اين مجوز حدوداًً 7 ميليون نفر را پوشش داد. در مزايدة رگولاتور سوييس، Swisscom تنها حاضر بود و بنابراين مجوز با قيمت پايه به اين شرکت واگذار شد.در سري دوم واگذاري‌‌ها، وزارت ارتباطات سوييس (ofcom)، قصد دارد در باند GHz3.5، دو مجوز ملي واگذار کند. شرکت‌هاي علاقه‌مند به اين باند طيفي، تا نهم فورية 2007 فرصت داشتند مبلغ پيشنهادي خود را ارائه دهند. اگر دست کم دو شرکت معتبر، علاقه‌مندي خود را براي در اختيار گرفتن اين باند اعلام کنند، مجوزها از طريق مزايده واگذار خواهد شد. يکي از اين مجوزها، شامل کانال‌هاي MHz21*2 با قيمت پاية 4.7 ميليون دلار و ديگري شامل کانالهاي MHz17.5*2  با قيمت پاية 3.9 ميليون دلاري است.

نروژ
سال 2006، يک مجوز ملي و تعدادي مجوز منطقه‌اي در سال 2004 واگذار شدند. مجوز ملي شامل پهناي باند MHz22 در باند GHz2.3 بود که به شرکت NextCentel به قيمت 1.1 ميليون دلار فروخته شد. شرکت‌‌‌‌هاي Telenor ,UPC هم مجوزهايي را شامل دو کانال 21 مگاهرتري در باند GHz3.5 به ترتيب در 5 و 6 منطقه خريداري کردند. در دورة جديد واگذاري‌‌ها، وزارت ارتباطات و پست نروژ (NPT)، مزايدة واگذاري باندهاي فرکانسي 2690-2500 مگاهرتز را مجدداً به دليل حجم زياد تقاضا، به تأخير انداخته است. اين مزايده که قرار بود در آوريل 2007 برگزار شود، به ماه اکتبر موکول شد. مجوزهاي اين باندهاي طيفي، در همة مناطق تحت مالکيت نروژ، به استثناي Svalbard، Ian Moyeo و سرزمين‌هاي تحت‌الحمايه‌‌، به کار مي‌‌روند و تا سال 2023 اعتبار دارند. اين مجوزها از نظر تکنولوژيکي بي‌طرف هستند و هزينه‌هاي سالانة آنها در هر مگاهرتز پهناي باند، حدود هزار دلار است (که احتمالاً اين رقم تغيير خواهد کرد).

يونان
سال 2000 مجوزهايي در باند GHz3.5 براي دسترسي ثابت بي‌سيم به مزايده گذاشته شد. از 4 مجوز فروخته شده،Europrom  حدود 5.7 ميليون دلار به MHz42 و Wireless Quest، 3.9 ميليون دلار براي MHz28 پرداختند.

روسيه
در اکتبر 2005، MHz20 در باند GHz3.5 که 42 ميليون نفر را پوشش مي‌‌داد، به Effort به قيمت 20 ميليون دلار فروخته شد. Synterra نيز MHz30 از باند GHz2.5 که 64 ميليون نفر را تحت پوشش داشت به قيمت 45 ميليون دلار خريد. به نظر مي‌رسد کميتة دولتي باندهاي فرکانسي راديويي در روسيه، مجوزهاي بيشتري را براي WiMAX صادر کند. پيش از اين، اپراتور Vimpelcom، مجوز باندهاي 2.3 تا GHz2.5 در 92 شهر روسيه را تقاضا کرده بود، ولي فقط براي 34 شهر مجوز گرفت. سومين اپراتور بزرگ تلفن‌همراه روسيه (Megafon) نيز قيمت پيشنهادي خود را براي باندهاي فرکانسي WiMAX  ارائه کرده است.

ج-آسياهند      
رگولاتوري هندوستان، (TRAI)، اعلام کرده است که دست کم MHz200 پهناي باند طيف تا پايان سال 2007 و MHz300 پهناي باند تا سال 2010 در دسترس قرار خواهد داد. همچنين TRAI تمايل دارد که MHz100 پهناي باند از طيف GHz2.3، 40 تا MHz120 از طيف GHz2.5 و MHz100 از طيفGHz 3.5 را در دسترس قرار دهد. اين مجوزها، دست کم MHz15 از پهناي باند MHz700 و باندهاي 2.3 و 2.5 و GHz3.5 را شامل مي‌شود. حداقل قيمت اين مجوزها در شهرهاي اصلي، 203 ميليون دلار است، اما در شهرهاي کوچك‌تر کمتر خواهد بود. باندهاي GHz5.35-5.15 وGHz 5.725-5.875، از نوع باندهاي بدون مجوز هستند که از نظر تکنولوژيکي، بي‌طرف هستند.

سنگاپور
در مي 2005، مجوزهاي ملي در باندهاي 2.3 و GHz2.5 در بلوک‌هاي 5 و MHz6 به شش شرکت فروخته شد. در کل، اين شرکت‌‌ها براي MHz140 حدود 6 ميليون دلار پرداختند. کل پهناي باند خريداري شده توسط هر شرکت، حداقل 12 و حداکثر  MHz28 بود.

اردن
در دسامبر 2006، کميسيون تنظيم ارتباطات، (TRC)، مجوزهاي ملي GHz3.5 را به شرکت‌هاي Batelco وClearwire  ATCO، به ترتيب به قيمت‌هاي 1.5 ميليون دلار و 7.7 ميليون دلار واگذار کرد. هر يک از اين مجوزها شامل MHz28 پهناي باند بود.

بحرين
در ژانوية 2007، رگولاتوري، مجوزهاي ملي شامل MHz90 در باند GHz3.5 را به شرکت هاي   MTC Vodafoneو Mena Telecom هر يک به ترتيب به قيمت‌هاي 14.6 ميليون و 12 ميليون دلار واگذار کرد كه با توجه به جمعيت 700 هزار نفري بحرين، گرانترين قيمت به ازاي هر مگاهرتز پهناي باند براي هر نفر در سراسر دنيا محسوب مي‌‌شود.